วิชา "คล็อปป์" ผสมศาสตร์ทั่วโลก! "วิตอร์ มาตอส" ผู้ชุบชีวิต "หงส์ขาว" จากหนีตายสู่จ่าฝูงแชมเปียนชิพ

หากมองย้อนกลับไป การตัดสินใจดึงตัว วิตอร์ มาตอส เข้ามารับตำแหน่งกุนซือใหญ่ ถือเป็นการเดินเกมระดับ "มาสเตอร์พีซ" ของบอร์ดบริหารสวอนซีอย่างแท้จริง เพราะในตอนนั้น กุนซือชาวโปรตุกีสวัย 38 ปี มีประสบการณ์คุมทีมชุดใหญ่เต็มตัวเพียงแค่ 12 นัดเท่านั้นกับมาริติโม ในลีกระดับสองของโปรตุเกส

ทว่าเบื้องหลังตัวเลข 12 นัดอันน้อยนิด นั่นคือเส้นทางการทำงานสายโค้ชที่ยาวนานถึง 23 ปี ผ่านร้อนผ่านหนาวมาแล้วหลายทวีป หลากหลายบทบาท โดยเฉพาะช่วงเวลาสำคัญ 5 ปีเต็มในฐานะ "Elite Development Coach" ที่ลิเวอร์พูล ภายใต้การคุมทีมของ เจอร์เกน คล็อปป์ ก่อนจะย้ายไปเป็นมือขวาของ เป๊ป ไลน์เดอร์ส ที่เรดบูลล์ ซัลซ์บวร์ก

วันนี้ เราพาไปเจาะลึกบทสัมภาษณ์พิเศษ ถึงปรัชญา ฟุตบอลแบบไฮบริด และอิทธิพลทางความคิดที่ส่งให้เขากลายเป็นกุนซือดาวรุ่งที่น่าจับตามองที่สุดคนหนึ่งในยุคนี้

"ลิเวอร์พูล หล่อหลอมผม" : จากรับตั้งรับ สู่เกเกนเพรสซิ่งพันธุ์แท้

การสร้างทีมโดยมีฐานเคาน์เตอร์เพรสซิ่ง เป็นหัวใจหลัก ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจสำหรับคนที่เคยทำงานร่วมกับ เจอร์เกน คล็อปป์ มาอย่างยาวนาน

"ลิเวอร์พูลมีอิทธิพลต่อผมอย่างมากในเรื่องเคาน์เตอร์เพรสซิ่ง การบีบสูง ความดุดัน และสิ่งที่ทำให้ทีมเติบโตขึ้น" มาตอสเริ่มเล่า "สิ่งที่สำคัญที่สุดคือคุณเชื่อมั่นในไอเดียของตัวเองมากแค่ไหน และสไตล์นี้คือฟุตบอลในแบบที่ผมมองเห็น นั่นคือเหตุผลที่ผมต้องการให้มันเป็นรากฐานของสวอนซี"

อย่างไรก็ตาม มาตอส ไม่ได้ก๊อปปี้คล็อปป์มาทั้งหมด ในฐานะคนที่เริ่มเส้นทางโค้ชตั้งแต่อายุยังน้อย เขาซึมซับศาสตร์ฟุตบอลมาหลากหลาย ทั้งระบบ Positional Play จากเอฟซี ปอร์โต้ รวมถึงประสบการณ์ในลีกจีนกับ ชานตง ไท่ซาน

เมื่อตอนที่เข้ามาแก้วิกฤตต่อจาก อลัน ชีฮาน สิ่งแรกที่มาตอสทำ ไม่ใช่การยัดเยียดแท็กติกซับซ้อน แต่เป็นการ "คืนความมั่นใจ" ให้ผู้เล่น

"เราต้องการสร้างความมั่นใจด้วยการก้าวไปข้างหน้า เริ่มจากการทำให้ทีมมีความดุดันมากขึ้นเวลาไม่มีบอล การแย่งบอลกลับมาได้ในแดนบน หรือการเข้าปะทะสวยๆ มันสร้างมู้ดและบรรยากาศที่ดีเยี่ยมภายในกลุ่ม"

นอกจากนี้ เขายังเลิกใช้ระบบหลัง 5 สลับหลัง 4 แบบเดิม แล้วปักหลักกับระบบ 4-3-3 อย่างแน่วแน่ เพื่อสร้างความสม่ำเสมอ โดยตั้งเป้าให้ทีม "กล้าที่จะเสี่ยง" ในการกดดันใส่คู่แข่ง

ยืดหยุ่นแต่ไม่ทิ้งหลักการ : เคล็ดลับการแก้ทาง "แมนมาร์กเกอร์"

ฟุตบอลสมัยใหม่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา หากเจอทีมที่คุมพื้นที่ การขยับผู้เล่นเพื่อดึงคู่แข่งออกจากตำแหน่งเพื่อหาผู้เล่นที่ว่างอยู่ อาจทำได้ง่าย แต่หากเจอทีมที่ใช้ระบบตามประกบตัวต่อตัว ช่องว่างเหล่านั้นจะหายไปทันที

มาตอสได้นำบทเรียนจากการทำงานที่ประเทศจีนมาประยุกต์ใช้เพื่อแก้โจทย์นี้

"ในจีน ผมเข้าใจว่าการจะเล่นเกมรุกแบบกำหนดตำแหน่ง (Positional Play) คุณสามารถทำผ่านขั้นตอนที่ต่างออกไปได้ การดึงผู้เล่นเข้ามาใกล้กัน ใกล้ๆกับบอล มีประโยชน์มากกว่าการยืนกระจายเต็มสนาม เพราะถ้ายืนห่างกัน คุณกำลังบีบให้ตัวรุกต้องแก้ปัญหา 1 ต่อ 1 ด้วยความสามารถเฉพาะตัว แต่ถ้าเข้าใกล้บอล คุณจะสร้างทางเลือกได้มากขึ้น สร้างจังหวะร่วมกัน ก่อนจะโจมตีในพื้นที่ว่างขนาดใหญ่"

แนวคิดแบบ "Overload" หรือการสร้างความได้เปรียบด้วยจำนวนคนที่มากกว่าในพื้นที่แคบกลายเป็นอาวุธเด็ดของสวอนซีในฤดูกาลนี้

"โดยเฉพาะการถ่ายบอลไปมาในแดนตัวเองหรือกึ่งกลางสนามสัก 5 ถึง 8 ครั้ง เพื่อดึงคู่แข่งเข้ามาบีบ... และเมื่อถึงจังหวะที่เราจะไป เราจะพุ่งไปข้างหน้าพร้อมกันทันที"

ฟูลแบ็กสายรุก : หมากรุกชิ้นสำคัญบนกระดานแท็กติก

อีกหนึ่งทีเด็ดที่ทำให้สวอนซีฟอร์มแรง คือการใช้ "แบ็กสองข้าง" เป็นตัวสร้างความปั่นป่วนให้เกมรับฝ่ายตรงข้าม ไม่ว่าจะเป็นการดันเข้ากลาง (Inverted Full-back) หรือการเติมขึ้นสูง

"แบ็กสองข้างช่วยให้เราปรับรายละเอียดได้เยอะมาก เพราะโดยปกติถ้าคู่แข่งเล่นระบบรับแบบคุมพื้นที่ ตำแหน่งฟูลแบ็กคือจุดที่กดดันได้ยากที่สุด" มาตอสชี้ "เมื่อคู่แข่งต้องตัดสินใจว่าจะออกมาขยับบีบพื้นที่อย่างไร มันจะเปิดช่องว่างให้โครงสร้างเกมรับของพวกเขาเกิดความระส่ำระสายทันที"

ศาสตร์แห่งการบริหารคน : "เจอร์เกน คล็อปป์" คือต้นแบบของการซื้อใจ

แม้แท็กติกจะวิเศษแค่ไหน แต่หากปราศจากการครองใจนักเตะ ความสำเร็จก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้ ในวัย 38 ปี มาตอสทำหน้าที่เหมือนสะพานเชื่อมระหว่างโค้ชยุคเก่าและยุคใหม่ได้อย่างลงตัว

"สิ่งที่ผมพยายามทำคือการให้คุณค่ากับทุกคนอย่างถูกต้อง ทำทุกคนให้ดีที่สุด และปล่อยให้ทุกคนได้เป็นตัวของตัวเอง เพราะเมื่อคุณได้เป็นตัวเองเท่านั้น คุณถึงจะสร้างคุณค่าที่แท้จริงให้กับทีมได้"

"ช่วงเวลาที่ผมอยู่กับเจอร์เกน มันยิ่งใหญ่มากในเรื่องนี้ การเป็นผู้นำของเขา วิธีที่เขาดูแลสโมสร วิธีที่เขาดูแลนักเตะ มันหล่อหลอมตัวตนของผมไปเยอะมาก"

มาตอสทิ้งทายด้วยมุมมองอันลึกซึ้งถึงความเข้าใจในความเป็นมนุษย์ของลูกทีม:

"ผมมาจากโปรตุเกส แต่นักเตะบางคนมาจากอาร์เจนตินา บราซิล เยอรมนี หรือสหราชอาณาจักร เราทุกคนมีปีกหลังและเส้นทางชีวิตที่ต่างกัน บางคนอาจจะโตมาจากบ้านที่ดี บางคนอาจไม่ได้มีพร้อม ซึ่งทำให้เขาอาจจะใช้อารมณ์มากกว่าผม การพยายามเข้าใจและมีความละเอียดอ่อนกับเรื่องพวกนี้คือสิ่งสำคัญที่สุด... เพราะสุดท้ายแล้ว เราทุกคนมาอยู่ตรงนี้ด้วยเป้าหมายเดียวกัน นั่นคือการเก็บชัยชนะในเกมถัดไป"

แม้เส้นทางของลีกรอง อังกฤษที่สุดหฤโหดเพิ่งเริ่มต้น แต่"หงส์ขาว" สวอนซี ภายใต้การคุมทีมของ วิตอร์ มาตอส กำลังมุ่งหน้าสานฝันของแฟนบอลกับเป้าหมายลุยพรีเมียรืลีกอีกครั้งหลังห่างหายมานาน 8 ปี