เปิดตำราศาสตร์มืด : ทำไมฟุตบอลยุคใหม่ต้องรุมกินโต๊ะหน้าประตู?

หากคุณสังเกตเกมคู่ระหว่าง แมนยูไนเต็ด บุกไปเฉือน เอฟเวอร์ตัน 1-0 เมื่อช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา

น่าจะเห็นช็อตที่ เซอเน่อ ลัมเมนส์ นายทวารปีศาจแดงโดนรุมล้อมไปด้วยผู้เล่นเต็มไปหมด … คำถามที่น่าสนใจคือ มันเกิดอะไรขึ้น?

พรีเมียร์ลีก ในช่วงปีสองปีหลังมานี้ ภาพที่เห็นจนชินตาคือผู้เล่นแทบจะทั้งสองทีมเข้าไปออกันอยู่ในเขต 6 หลา ราวกับมีงานแฟร์อยู่หน้าประตู โดยมีเป้าหมายร่วมกันคือการสร้างสภาวะที่เรียกว่า "Numerical Superiority" หรือการใช้จำนวนคนกดทับพื้นที่จนเกิดความผิดพลาด

ทำไมแท็คติก "รุมกินโต๊ะ" หน้าประตูถึงกลายเป็น Meta ของฟุตบอลสมัยใหม่? Siamsport จะพาทุกท่านเจาะลึกผ่านเลนส์ของฟิสิกส์ กฎกติกา และกลยุทธ์ที่ทำให้ผู้รักษาประตูต้องรู้สึกเหมือนตกนรกทั้งเป็น

กำจัดตัวแปรที่เรียกว่านายทวาร

เป้าหมายแรกและสำคัญที่สุดของกลยุทธ์การกองกันหน้าประตูคือการ "ตัดผู้รักษาประตูออกจากสมการ"

ในทางทฤษฎี นายทวารคือผู้เล่นคนเดียวที่ใช้มือได้และมีสิทธิเหนือใครในเขตโทษ แต่ในทางปฏิบัติ เมื่อมีมนุษย์ร่างยักษ์ 3-4 คนมายืนล้อมหน้าล้อมหลัง นายทวารจะกลายเป็นเพียง "ผู้โดยสาร" ทันที เมื่อพื้นที่ในการขยับตัวถูกจำกัด การจะกระโดดออกมาตัดบอลหรือชกบอลทำได้ยากขึ้น และนั่นคือจุดเริ่มของความหายนะสำหรับเกมรับ

ข้อมูลจาก แท็คติก เจอร์นัล ระบุว่า ทีมอย่าง อาร์เซน่อล ที่มีโค้ชเซตพีซระดับอัจฉริยะ จะส่งผู้เล่นเข้าไปอัดในเขต 6 หลาเฉลี่ยถึง 3.31 คนต่อครั้ง ซึ่งสูงที่สุดในลีก เพื่อสร้างความปั่นป่วนให้นายทวารเสียสมดุลและไม่สามารถโฟกัสที่วิถีบอลได้

ลูกโค้งมรณะและการส่งต่อแรงมหาศาล

การรุมหน้าประตูจะสมบูรณ์แบบไม่ได้เลยถ้าขาดการเตะมุมแบบ "Inswinger" หรือลูกไซด์โค้งเข้าหาประตู สถิติจากงานวิจัยฟุตบอลโลก 2018 ยืนยันชัดเจนว่า ลูกเตะมุมแบบ Inswinger มีโอกาสเป็นประตูสูงที่สุด (4.6%) เมื่อเทียบกับลูก Outswing (3.1%) หรือลูกสั้น (3.3%)

เหตุผลนั้นง่ายมาก เมื่อบอลพุ่งเข้าหาประตูด้วยความเร็วสูง ผู้เล่นฝั่งรุกเพียงแค่ "เปลี่ยนทางบอล" เล็กน้อย แรงเหวี่ยงเดิมของบอลจะถูกส่งต่อไปยังประตูทันที ยิ่งมีคนกองกันอยู่หน้าประตูมากเท่าไหร่ นายทวารยิ่งเห็นวิถีบอลช้าลงเท่านั้น และเมื่อบอลพุ่งเข้าหาตัวในระยะประชิดด้วยความเร็วระดับ "Alley-oop" ในบาสเกตบอล การจะปัดป้องจึงแทบเป็นไปไม่ได้ ...

"Dark Arts" และวิชาฟิสิกส์ของการบล็อก

สิ่งที่ทำให้แฟนบอลทุกทีมในลีกหัวร้อนที่สุดในการเจอกับ อาร์เซน่อล คือสิ่งที่เรียกว่า "ศาสตร์มืด" (Dark Arts)

อาร์เซน่อล มักใช้ผู้เล่นอย่าง เบน ไวท์ หรือ เลอันโดร ทรอสซาร์ ทำหน้าที่เป็น "Blocker" คอยยืนขวางทางเดินหรือเบียดนายทวาร ซึ่งนี่ไม่ใช่แค่การใช้กำลัง แต่มันคือเรื่องของ ความเสี่ยงที่ไม่เท่าเทียมกัน

ตามบทวิเคราะห์จากสื่อหลายสำนัก อธิบายว่า เมื่อผู้รักษาประตูกระโดดขึ้นกลางอากาศ เขาจะสูญเสียแรงยึดเกาะกับพื้นดินไปทันที ในจังหวะนั้นเพียงแค่ก้นของฝ่ายรุกเบียดเบา ๆ นายทวารก็เสียสมดุลจนรับบอลพลาดได้แล้ว

ที่น่าเจ็บใจกว่าคือ กฎกติกา (Law 12) ระบุว่าการขัดขวางผู้รักษาประตูคือการฟาวล์ แต่ผู้ตัดสินมักจะมี "มาตรฐานที่สูง" ในการเป่าฟาวล์จังหวะเบียดเสียดหน้าประตู ฝั่งรุกจึงกล้าเสี่ยง เพราะถ้ากรรมการไม่เป่าก็ได้ประตู แต่ถ้าเป่าก็แค่เสียฟรีคิกในเขตโทษคู่แข่ง ซึ่งไม่มีความเสียหายอะไรเลย

ดาบสองคมของ "บอดี้การ์ด"

เพื่อแก้ทางกลยุทธ์นี้ หลายทีมเลือกส่งกองหลังไปยืนเป็นบอดี้การ์ดให้นายทวาร แต่ตลกร้ายก็คือ การเพิ่มคนเข้าไปปกป้อง กลับกลายเป็นการช่วยฝั่งรุกสร้าง "กำแพงมนุษย์" ให้หนาแน่นขึ้นไปอีก

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพทีมอย่าง อาร์เซน่อล ชอบมาก เพราะพวกเขาสามารถใช้ตัวผู้เล่นเหล่านี้แหละ เป็นโล่กำบังขวางทางวิ่งของนายทวารฝั่งเดียวกันเอง จนเกิดอาการ "หลังบ้านรั่ว" เพราะสับสนในหน้าที่ระหว่างการคุมโซนกับการตามประกบตัว

การที่ทีมต่าง ๆ เลือกที่จะกองกันอยู่หน้าประตูในการเตะมุม ไม่ใช่เรื่องของความขี้เกียจหรือการขาดความคิดสร้างสรรค์ แต่มันคือ ผลลัพธ์ของการวิเคราะห์ข้อมูลที่พิสูจน์แล้วว่า "ยิ่งโกลาหล ยิ่งมีโอกาส"

ปัจจุบันเราถึงขั้นมี AI อย่าง TacticAI ที่เข้ามาช่วยคำนวณการปรับตำแหน่งผู้เล่นเพียงไม่กี่เซนติเมตรเพื่อเพิ่มโอกาสทำประตูจากลูกเตะมุม ... ฟุตบอลยุคใหม่จึงไม่ใช่แค่เรื่องของพรสวรรค์ แต่คือเรื่องของการใช้ทุกช่องโหว่ของกติกามาสร้างความได้เปรียบที่แยบยลที่สุด