อดีตดาวดัง วันนี้ ต่างจากทุกวัน ที่ไม่เจาะจงคนๆ เดียว แต่เป็นเรื่องราว เหล่าอดีตนักตบ ที่ถือได้ว่าเป็น ตำนานวอลเลย์บอลไทย นักตบรุ่นบุกเบิก ยุคแรก ลูกยางไทย ที่คงหาโอกาสไม่ง่าย ที่จะได้นั่งพูดคุย รับรู้เรื่องราว จากผู้ผ่านเหตุการณ์ ได้เก็บความทรงจำมาถ่ายทอด


        ในงานโบว์ลิ่งการกุศลของสมาคมวอลเลย์บอลฯ สมทบทุนช่วยบุคลากรวอลเลย์บอลไทย ที่เดอะมอลล์ งามวงศ์วาน เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ซึ่งคนวงการลูกยางไทยทั้งอดีต-ปัจจบันมาร่วมงานอย่างคึกคัก ดูอบอุ่น ในเมื่อหลายๆ คนไม่เคยเจอกันเป็นสิบปี

        กลุ่มหนึ่งซึ่งมาช่วยให้บรรยากาศ ได้มีมนต์ เหมือนงานนี้ ญาติผู้ใหญ่มาเป็นเกียรติให้อดีตนักตบรุ่นลูก-หลาน ได้เคารพและรำลึกถึง ผู้บุกเบิกวอลเลย์บอลไทย จากที่ไม่มีอะไรจนยิ่งใหญ่ในปัจจุบัน  ศูนย์กลางที่ทำให้อดีตนักตบเมื่อห้าสิบกว่าปีก่อน มางานนี้ได้ อยู่ที่คนๆ นี้ ดวงใจ บุญใหญ่ อดีตเลขาธิการสมาคมว่ายน้ำแห่งประเทศไทย ที่คนกีฬาคุ้นชื่อนี้ดี แต่มีอีกมากที่ไม่รู้ว่า พี่ดวงใจ คือ อดีตนักวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทยรุ่นแรก

        ''พี่กำลังทำทำเนียบนักกีฬาวอลเลย์บอลทีมชาติ ตั้งแต่รุ่นแรกไล่มาถึงปัจจุบัน ตอนนี้ก็รวบรวมรายชื่อ ไล่หาคนที่จะติดต่อกันได้ ตอนนี้ก็รวมตัวกันได้บ้าง เมื่อเดือนก่อน ก็นัดพบกัน ไปเมืองกาญจน์ฯ พี่คิดว่าต้องทำทำเนียบนักกีฬาวอลเลย์บอลให้ได้ เพื่อให้รุ่นหลังๆ ได้รู้ ส่วนเรื่องการพบปะกัน ก็คิดว่าจะทำให้ได้ทุกๆ สองเดือน เพื่อพบปะ และให้รู้ความเคลื่นไหวของแต่ละคน'' พี่ดวงใจบอก



        สำหรับตำนานวอลเลย์บอลที่มาในงานโบว์ลิ่งการกุศล เป็นนักตบรุ่นแรกๆ ทีมชาติไทย นอกจาก อ.ดวงใจ บุญใหญ่ แล้ว นักตบหญิงรุ่นแรกที่มาก็มี วิไล ใจปร ะสาท, จรวย กิ่งมิ่งแฮ, สมบูรณ์ รัตนพันธ์ ส่วนรุ่นสอง วรรณวิมล ถิ่นประชา รุ่นสาม มารยาท บำรุงตระกูล หรือ วิไล รัตนกาญจน์ และ รุ่นสี่ สุชาดา ไชยโกมล หรือ พี่ต้อย ที่คุ้นเคย มาช่วยงานของสมาคมวอลเลย์บอลฯ เป็นประจำ

        ส่วนชื่อ-นามสกุลที่เขียน เป็นชื่อและนามสกุลที่ใช้ ในสมัยที่ยังเป็นนักตบ เพื่อเชิดชูความสามารถของนักตบสาวในอดีต ส่วนนักตบชายมา 3 ตำนาน จากสุดยอดลูกยางในอดีต ทีมสรรพาวุธทหารบก ที่นำโดย พ.ต.ศรชัย หนูเทศ มือตบที่ดังสุดๆ ยุคนั้น ทีมชาติไทยรุ่น 1 นักตบที่เล่นมาตั้งแต่วอลย์บอล 9 คน กฤษดา ภาคเสมา และ พ.ต.วิธาร ศรีเลขา นักตบทีมชาติไทยรุ่น 2 ได้นั่งฟัง ตำนานลูกยางไทย พูดคุยวันนั้น ได้รู้ในสิ่งที่รู้ ไม่ได้เห็น แต่ได้รู้สึกถึงการต่อสู้ บุกเบิกวอลเลย์บอลไทยว่า นักตบรุ่นเดอะ ได้ร่วมใจด้วยความอุตสาหะ สร้างวอลเลย์บอลไทยในเบื้องต้น ก่อนที่จะเป็นกีฬาที่ได้รับความนิยมสูงในปัจจุบัน


จุดเริ่มต้นกับวอลเลย์บอล 9 คน

        ย้อนไปห้าสิบกว่าปีก่อน กีฬาวอลเลย์บอล ยังไม่นิยมแพร่หลาย และยังเป็นเกมของผู้ชายที่นิยมเล่นกันมากว่าผู้หญิง โดยชาวจีนย่านเยาวราช รวมกลุ่มกัน มาเล่นแถวเชิงสะพานพุทธยอดฟ้า ในสมัยที่คนกรุงเทพฯ ไม่พลุกพล่านเหมือนปัจจุบัน และคนไทยเชื้อสายญวนก็เล่นกันแถวสะพานขาว

        สนามที่เล่นก็เป็นสนามหญ้าบ้าง ถ้าเป็นดินบางที่ก็ต้องเอาขี้เลื่อยมาปู เผื่อล้มไปก็ได้เจ็บน้อยลง มีจัดแข่งขันกันกระจายตามชุมชน ส่วนใหญ่จะเล่นกันตอนเย็นๆ วันหยุด ''สมัยนั้นวอลเลย์บอลเล่นข้างละเก้าคน ตำแหน่งไม่มีเปลี่ยน มือตบก็จะปักหลักอยู่ข้างหน้า ที่เหลือก็ช่วยกันรับ นอกจากเล่นสนุกแล้วก็มีแข่งขันด้วย ที่สู้กันมาก็มี ทีมสรรพวุธทหารบกของผม กับไทยแลนด์ไออนเวิลค์ ของพี่ตึ๋ง (เชวง เขียวสุทธิ อดีตกรรมการบริหารสมาคม เสียชีวิตแล้ว) เป็นคู่แข่งกันมาตลอด'' พี่ศรชัย เล่าเรื่องราวในอดีต


ทองเซียพเกมส์ ครั้งที่ 1 กำเนิดลูกยางชาย

        ปี 2502 ประเทศได้ริเริ่มกีฬาเซียพเกมส์ ครั้งที่ 1 ซึ่งใช้ชื่อกีฬาแหลมทอง ซี่งมีชาติบ้านใกล้เรือนเคียง อย่าง พม่า, มาเลเซีย, สิงคโปร์, เวียดนามใต้, ลาว และไทย ซึ่งรับเป็นเจ้าภาพ โดยวอลเลย์บอลทีมชาย ได้บรรจุเข้าแข่งขันด้วย ซึ่งขณะนั้นยังไม่มี สมาคมกีฬาวอลเลย์บอลฯ เพื่อให้องค์กรระดับนานาชาติ อย่าง สหพันธ์วอลเลย์บอลเอเชียรับรอง และเพื่อเตรียมการแข่งขัน จึงได้มีการตั้ง สมาคมวอลเลย์บอลแห่งประเทศไทย โดยมี พลเอก สุรจิต จารุเศรณี เป็นนายกสมาคมคนแรก พร้อมกรรมการบริหารซึ่ง อาจารย์ แมน พลพยุหคีรี ซึ่งรุ้จักบุคลากรในกรมพลศึกษาอยู่มาก ชักชวนผู้ที่มีความรู้ ความสามารถในกีฬาร่มเป็กกรมการบริหาร รวมทั้งหมด 7 คน ในยุคแรกของสมคมลูกยางไทย

        ทางด้านนักตบทีมชาติ ก็มี อ.แมน พลพยุหคีรี ที่ทำหน้าที่เป็นทั้งผู้จัดการทีม และโค้ช ได้มอบให้ ''พี่ตึ๋ง'' เชวง เขียวสุทธิ เป็นคนหา ซึ่ง 12 นักตบทีมชาติไทยมากทีม ไทยแลนด์ไออนเวิลค์ ของพี่ตึ๋ง กับ สรรพวุธ

ทหารบก ที่มีนักตบระดับแนวหน้า

        ''มากันทีมละ 6 คน ครั้งแรกในเซียพเกมส์ ยังเล่นข้างละ 9 คน คงเพราะเราเป็นเจ้าภาพ จึงกำหนดชนิดกีฬาได้ อีกทั้งยังเป็นครั้งแรกของการจัดกีฬาในกลุ่มชาติใกล้เคียง ตอนนั้นที่แข่งมี 4 ชาติ ไทย, พม่า, ลาว และ เขมร ก็เป็นครั้งแรกของวอลเลย์บอลที่จัดแข่งแบบนี้ ก็มีติดขัด โดยเฉพาะเรื่อของกติกา มีปัญหาตลอด''

        ''สนามแข่งขันก็เล่นกันกลางแจ้ง ที่สนามฟุตบอลเทพหัสดินในสนามกีฬาแห่งชาติ นักกีฬาต่างชาติอย่างเขมรนี่ตัวใหญ่ ของเราเล็ก แต่เหนียวแน่น ผมเล่นหน้า เป็นมือตบ ตอนนั้น เราเข้าชิงกับพม่า และเราก็ชนะ ได้เหรียญทองมาครอง''

        จากนั้นวอลเลย์บอลก็เป็นกีฬาสากล เล่นข้างละ 6 คน เหมือนปัจจบัน สนามแข่งขันได้ปรับมาเล่นในยิมฯ ซึ่งเป็นช่วงที่  กฤษดา ภาคเสมา และ พ.ต.วิธาร ศรีเลขา สองตัวเก่งจากสรรพวุธทหารบก เข้าเสริมทีมชาติในรุ่นที่สองต่อมา ซึ่งก็มีนักตบหนุ่มน้อยในยุคนั้น ที่ยังคลุกคลีกับวงการลูกยางไทยในตอนนี้อย่าง ร.ท.ชาญฤทธิ์ วงษ์ประเสริฐ เป็นมือเซต ชูเกียรติ ไทยใหญ่ เข้าเสริมทีมชาติ

        ''ช่วงนั้นเป็นช่วงทีมีปัญหาของทีมชาติไทย เราไปฝึกซ้อม และแข่งขันต่างประเทศ ฝีมือสู้กันได้ แต่เรามีปัญหาเรื่องกติกา แดนหลังยังเล่นลูกมือบน โดนจับฟาวล์หลายครั้ง เราเสียคะแนนไปฟรีๆ เราไปเล่นที่เกาหลีจนเขาเห็นเราแล้ว จนทนไม่ไหว ต้องมาช่วยสอน ช่วยปรับวิธีการเล่น ก็ดีขึ้น'' พ.ต.วิธาร ศรีเลขา กล่าว


ตบหญิงทีมชาติไทยชุดแรกในเซียพเกมส์ 3

        สำหรับวอลเลย์บอลหญิงในยุคครึ่งศตวรรตก่อน ความนิยมยังเป็นรองทีมชาย ที่เล่นกันในระดับอุดมศึกษา ก็มีสถาบันต่างๆ บางแห่งทีเล่นกีฬาชนิดนี้ แต่ที่แข็งแกร่งกว่าทุกทีม ก็เป็นทีมจากฝึกหัดครูพลศึกษา ในระดับ ปกศ.ต้น เทียบตอนนี้ก็ ม.ปลาย ที่ยังเป็นเยาวชน ขยับขึ้นมาก็วิทยาลัยพลศึกษา ในระดับปกศ.สูง หรืออนุปริญญา สูงขึ้นมาก็ระดับปริญญาตรี วิทยาลัยวิชาการศึกษา (ว.ศ.) ที่จะคุ้นเคยกับกีฬาตบลูกยางมากที่สุด

        การแข่งขันในประเทศก็ยังมีไม่มากนัก ถ้าเป็นของกรมพลศึกษา ก็แข่งขันภายในที่สนามกีฬาแห่งชาติ ถ้าของกทม. ก็จะไปคึกคักกันหน่อยที่เสาชิงช้า ช่วงเย็นๆ แดดล่มลมตก คนที่ชอบกีฬาโดยเฉพาะสมาจีนแคระ จะมาจองที่นั่งชมกันเป็นประจำ

        จนการแข่งขันกีฬาเซียพเกมส์ ครั้งที่ 3 ที่มาเลเซีย ปี2506 ได้บรรจุการแข่งขันวอลเลย์บอลหญิงเป็นครั้งแรก ก็เป็นหน้าที่ของ อ.แมน พลพยุหคีรี อีกครั้ง ที่ต้องรวมตัวนักตบสาว ซึ่งเกือบทั้งหมด เป็นสาวจากฝึกหัดครูพลศึกษาและ วิทยาลัยพลศึกษา เกืบจะร้อยเปอร์เซนต์ จะมีเพียงคนเดียวคือ วิไล ใจประสาท สาวร่างโย่งจากโรงเรียนมัธยมที่ไม่ได้ฝึกการเล่นมาเหมือน ฝึกหัดครูฯและวิทยาลัยพละ

        "อาจารย์แมนให้พี่มาเล่นทีมชาติ คงเพราะเราตัวสูง ตบได้ ตอนนั้นถ้าไม่ได้ซ้อมกับทีม เราต้องฝึกตบกับใบไม้ ก็กระโดดตีลมน่ะ เราต้งฝึกเยอะกว่าใครหน่อย เพราะมาคนเดียว ไม่มีคู่ซ้อม" พี่วิไล กล่าวในกีฬาแหลมทองครั้งนั้น ทีมสาวไทยได้เงินกลับมา แต่นี่คือ ทีมวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย ชุดแรก ตั้งแต่ก่อตั้งทีมตบลกูยางสาว

ตบสาวคว้าทองแรกกีฬาแหลมทอง ครั้งที่ 4

        กีฬาเซียพเกมส์ ครั้งที่ 4 หรือที่เราเรียก กีฬาแหลมทอง ได้เวียนกลับมาที่ประเทศไทย ในปี 2508โดยนักตบหลักยังมาจากเมื่อสองปีก่อน ครั้งนี้ใช้ยิมฯ 2 เป็นสังเวียน มี 6 ชาติร่วมแข่งขันมี ไทย พม่า มาเลเซีย สิงคโปร์ เขมรและ ลาว ซึ่งมีแฟนกีฬาให้ความสนใจมากพอควร เพราะเป็นกีฬาสากลที่ยังถือว่าใหม่สำหรับคนไทย

        ทีมตบสาวไทยรูปร่างเสียเปรียบหลายทีม แต่ก็ฝ่าด่านมาถึงรอบชิงชนะเลิศกับเขมร ซึ่ง อ.คำนึง ยุกตะนันท์ มือตบหัวเสาของทีม ได้จำความประทับใจครั้งนั้นได้อย่างแม่นยำ

        "วันชิงเราแข่งเป็นคู่สุดท้าย พอแข่งเสร็จก็จะเป็นพิธีปิดการแข่งขัน ที่สนามศุภฯ ที่อยู่ใกล้ๆ กันกับยิมฯ 2  ที่เราแข่งขันทำให้คู่ชิงทีมหญิงเป็นที่สนใจของผู้ชมมาก วันนั้นเราต้องเล่นถึงห้าเซต ก่อนจะเอาชนะ ได้เหรียญทอง ซึ่งประทับใจที่สุด เพราะเป็นเหรียญที่งดงามมาก เป็นเหรียญหกเหลี่ยม มีพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเรือใบ ดีใจมากในวันนั้น"

        เรื่องราวในความทรงจำ ของวอลเลย์บอลไทยในยุคแรก ที่เหล่า ขุนพล ราชินี นักตบ ต่างสร้างเป็นตำนาน ให้นักตบรุ่นหลังได้จดจำ ยังมีเรื่องอีกมากมายให้กล่าวขาน ซึ่งหากมีโอกาส ก็จะได้ใช้พื้นที่ตรงนี้ ถ่ายทอดให้พวกเราได้ชื่นชม และสดุดี นักตบ "รุ่นเดอะ" ให้เห็นถึงการฝ่าฟันของทุกคน
คงศักดิ์ ทองภักดี รายงาน